مىشود : 1 - از راه حس 2 - از راه لطف . 3 - از راه حدس اينك يك‌به‌يك اين راهها را محاسبه مىكنيم : امّا طريقهء حس : طريقهء حس عبارتست از اينكه شخص متتبع و محصل اجماع كه اينك براى ما اجماعش را نقل مىكند خودش حكم شرعى را از زبان امام ( ع ) شنيده منتهى در ضمن جماعتى كه يقين دارد يكى از آنها امام بوده ولى او امام را بشخصه نشناخته ، علم اجمالى دارد ولى علم تفصيلى ندارد بدنبال اين يقين مىآيد ادعاى اجماع مىكند چنين اجماعى را اجماع تضمنى و يا دخولى نامند يعنى امام ( ع ) در ضمن مجمعين و داخل در ميان آنها بوده مرحوم شيخ مىفرمايد : چنين شيوه‌اى ارزش دارد ولى در زمان غيبت در نهايت درجهء كمى است تنها گروه انگشت‌شمارى از قبيل مقدس اردبيلى به محضر امام ( ع ) شرفياب شده و مسائلى را از حضرتش ( ع ) آموختند پس آنگاه ادعاى اجماع نموده‌اند كه آن هم از قسم اجماع دخولى مورد نظر نيست و با شرائط اينجا تطبيق نمىكند پس هذا فى غاية القلة و بلكه تنها به درد زمان حضور معصوم ( ع ) مىخورد كه امام در مجالس شركت مىكردند و با مردم معاشرت داشتند حال كسى وارد مجلس شده و همهء نظرات را جويا شده از جمله نظر مبارك امام ( ع ) را امّا حضرت را بشخصه نشناخته كه تازه در همان زمان هم فرض چنين چيزى نادر است امّا در زمان غيبت چنين چيزى نبوده چون امام به حسب ظاهر غايبند و بناى حضور در محافل و معاشرت با مردم و لو به صورت ناشناسى را ندارند تا انسان يقين كند بدخول امام در ميان مجمعين و اساسا احدى از مدعيان اجماع دخولى از قبيل شيخ مفيد و سيد